BAŞLIK DİKKATİNİZİ ÇEKTİ ve yazıyı okumaya başladınız değil mi? İstediğim
de buydu zaten. Yoksa ne mükemmel çocuk yetiştirmenin sadece birkaç kuralı
vardır ve hatta ne de mükemmel çocuğun tarifi. Ama maalesef orada burada
buna benzer başlıklarla yazılmış "mucizevi" reçeteler okuruz sık sık. *
**
*Sağlam bir dünya görüşü olmayan Batı medeniyetinin zavallı pedagog ve
psikologları dipsiz kuyuya ipsiz inerek ortalama on yılda bir değişen
fikirlerle ana-babalara yeni yeni reçeteler sunarlar. Hepsini de "Doğrusu
budur, böyle davranın, çocuğunuz mükemmel yetişsin" diye pazarlarlar hep. *
**
*Freud'dan hayli etkilenen 68 kuşağının eğitimcileri "Çocuğu serbest
bırakın, her istediğini yapsın, hevesi kalmasın, hiç azarlamayın, sadece
sevgi verin" diye diye günümüzün serseri ruhlu, sabırsız, sorumsuz ve
ahlaksız neslini yetiştirdiler elbirliği ile. Şimdilerde ise daha farklı
sesler yükseliyor o taraflardan: "Çocuğa beklentilerinizi ve görevlerini
söyleyin, hata yaparsa ceza verin, hatta hafifçe dövebilirsiniz bile." *
**
*Biz Müslümanlar ise Kur'an ve hadisler ışığında nasıl çocuk yetiştirmek
gerektiğini aslında biliyor olmamız gerekirken, maalesef bu kaynaklara da
yüz çevirdiğimiz için "iki cami arasında bînamaz" kalmış durumdayız uzun
zamandır. Ve en dindar ailelerden bile "Çocuğumuza nasıl davranalım?"
soruları yükseliyor. *
**
*Ben de üç çocuk babası olduğumdan, son zamanlarda çocuk eğitimine dair
ipuçları toplamakla meşgulüm. İşte bu yazıda çocuk yetiştirmekte dikkat
etmemiz gereken bazı temel prensipleri aktarmaya çalışacağım. *
**
**
**
*Kendini ıslah edemeyen başkasını ıslah edemez *
*Önce kendinizi düzeltin. Kendini ıslah etmeyen başkasını hiç ıslah edemez
tabii ki. İfsat eder hatta iyilik zannıyla. *
**
*Bir aile tanıyorum. Çocukları pırıl pırıl, ahlâklı gençler olarak
yetiştiler. Özel bir çocuk yetiştirme eğitimi almadıklarını biliyorum. *
**
*Evlerine misafir olduğum bir gün "Nasıl böyle mükemmel çocuklar
yetiştirdiniz" diyecek oldum. Ama demedim. Zira o kadar açıktı ki her şey. *
**
*Baba samimi ve tutarlı bir dindar, anne şefkatli ve temiz huylu bir
fedakar. Evleri sade döşenmiş bir "dershane" gibi. TV genellikle kapalı.
Sohbetler Allah için. Yalan yok, dedikodu yok. Nasıl çocuklar çıkabilirdi ki
böyle bir evden zaten? *
**
*"Armut dibine düşer", "üzüm üzüme baka baka kararır", "anasına bak kızını
al" sözleri boşuna söylenmemiş tabii ki. *
**
*Bir psikiyatrist olduğumdan, bana sık sık çocuklarını getirir aileler. "Bu
çocuk bir garip davranıyor nedense? Bir tedavi etseniz." Hiç istisnası yok
gibidir; "odama çocuk girer ve çıkar ama aile girer ve kalır." Hemen daima
ailededir esas problem. Anne-babanın bir yığın hataları, kompleksleri, hatta psikiyatrik rahatsızlıkları vardır. Ama onlar bunları görmez, çocuktaki
problemleri öne sürerler. Sanki o çocuk o evde yetişmemiştir de, uzaydan
gelmiştir. "O kadar da gayret ettik ki, neden böyle oldu bu çocuk bilmem?"
havası vardır genellikle. Ama biz aileyi terapiye alırız. Çocuk da toparlar
ardından doğal olarak. *
**
*O yüzden "önce kendimize bakalım" diyorum. *
**
**
**
*Temel güvenli olmalı *
*Bir evin en önemli kısmı temeli olduğu gibi, bir çocuğun ruhsal gelişiminde en önemli dönem de ilk yıllardır. Çocuğun zekasının % 80' i ilk 7-8 yılda geliştiği gibi, kişilik de büyük ölçüde bu dönemde oturur. Hele ilk 2 yıl çok önemlidir ve "temel güven duygusunun oluştuğu dönemdir. *
**
*Bu dönemde çocuğun en önemli ihtiyacı sürekli ve tutarlı bir sevgidir. En
yıpratıcı şey ise "anne figürünün sürekli değişmesidir. Çocuğunuz isterse
bir bakıcı tarafından büyütülsün, yeter ki süreklilik olsun. Sürekli değişen
kişilerce bakılan bebeklerde ileri yıllarda çevreye güvensizlik, içe kapanma
gibi özellikler gelişebilir. Sebebini anlayamadığımız bağımlılık, hırçınlık,
şüphecilik gibi karakter özelliklerinin temeli o ilk yıllardaki
"hatırlayamadığımız hatıralar"dır genellikle. *
**
*Nitekim Filipinlerde yapılan bir saha araştırması, ilk yaşlarında mutlak
ilgi ve sevgi ile yetişen çocukların ileride çok daha huzurlu insanlar
olduklarını göstermiştir. *
**
*Çocuğunuzun bilinçli olmadığı o ilk yıllar aslında bilinçaltının
şekillendiği en önemli yıllardır, unutmayın. *
**
**
**
**
**
*Cennetteki gazoz nehirleri *
*Çocuğa hayatın, ölümün, varlığın anlamına dair temel bilgileri verin. *
**
*Çocuğunuz 3–5 yaşından itibaren çevresinin ve dünyanın farkına vardığında ve "neden, nasıl" soruları başladığında sizden her konuda, özellikle de varlığın ve ölümün anlamına dair açıklamalar isteyecektir. "Anne sen de ölecek misin? Ölünce ne olur? Baba, Allah nerdedir?" gibi sorular peş peşe gelir bu dönemden itibaren. Siz de cevap verin tüm sorularına, onun anlayacağı dilde. Unutmayın, öğrenmeye hazır olmasalar sormazlar zaten. "Bu yaşta Allah'ı, ölümü, ahireti anlatmak erken" deyip kaçamak cevap veren ailelerin çocuklarında çok çeşitli ve sebepsiz korkular görülebilir. Cevabı alınamamış her soru o minik beyinlerde kıvrım kıvrım şüphe ve problemler doğurabilir. *
**
*Hiç unutmam, küçüklüğümde anneme sormuştum: *
**
*- "Anne biz ölünce ne olacağız?" *
**
*- "Cennete gideceğiz yavrum." *
**
*- "Tamam, da, ondan sonra ne olacak? Yani Cennette ne kadar yaşayacağız?" *
**
*Annem "bu çocuk bu yaşta sonsuzluktan anlamaz her halde; uzun bir zaman söyleyeyim de rahat etsin" diye düşünmüş olsa gerek ki, *
**
*- "1000 yıl yaşayacağız yavrum" demişti. *
**
*O kadar üzülmüştüm ki. *
**
*"İster 10 yıl, ister 1000 yıl, sonuçta yok olacaksak ne anlamı var? Ben
sonsuzluk istiyorum, yok olmak istemiyorum" demişti o küçücük zihnim bile.
Siz anlatın çocuklarınıza bildiklerinizi. Allah'ı, Kuran’ı, ahireti.
Özellikle de melekleri unutmayın. Kendilerini koruyan, kollayan, her yerde
bulunan görünmez varlıklara inanmak, "öcülerden", çizgi filmlerdeki hayali
canavarlardan korkan ruhlarına ilaç gibi gelecektir. *
**
*Peygamberimizin ve İslam büyüklerinin hayatını anlatmak da çok önemlidir.
Zira büyüyen bir fidan gibi olan çocuk ruhu kendisine örnek alacağı mükemmel kişiler arar. Siz o zatları çocuğunuzun hayallerine ideal olarak
kazımazsanız, çocuğunuz "Pokemon eğiticisi" veya "Zeyna" gibi olmayı
kendine ideal seçebilir. *
**
*Ancak dini eğitim verirken abartılı bir zorlamaya kaçmamak da şarttır. *
**
Dr. Yusuf Karaçay
